Topic-icon EKONOM

11 miesiąc 1 tydzień temu #40858 przez Karen Gladysz-Gryff
EKONOM was created by Karen Gladysz-Gryff
Czy mogę zapytać, jaka była funkcja EKONOM w XIX wieku? Dziękuję Ci.

Proszę Zaloguj , aby dołączyć do konwersacji.

11 miesiąc 1 tydzień temu #40859 przez Rafał Molencki
Replied by Rafał Molencki on topic EKONOM
It was the manager of the folwark, usually recruited from petty gentry.

Proszę Zaloguj , aby dołączyć do konwersacji.

11 miesiąc 1 tydzień temu #40868 przez Karen Gladysz-Gryff
Replied by Karen Gladysz-Gryff on topic EKONOM
Thank you so very much for your help. Dziekuje bardzo za pomoc. Pozdrowienia z Edynburga.

Proszę Zaloguj , aby dołączyć do konwersacji.

11 miesiąc 1 tydzień temu #40870 przez J K R
Replied by J K R on topic EKONOM

Czy mogę zapytać, jaka była funkcja EKONOM w XIX wieku? Dziękuję Ci.



1. W Rzeczpospolitej - witryk, prowizor - osoba sprawująca pieczę nad zaopatrzeniem parafii. Składał sprawozdanie rządcy parafii. Zajmował w kościele pierwsze miejsce po kolatorze. Zaliczani do dobrodziejów kościoła. Zazwyczaj wywodzili się z mieszczan lub chłopów.

2. Osoba zarządzająca zaopatrzeniem sprawami bieżącymi dóbr, wykonywał polecenia rządcy majątku. W XVII i XVIII w zarządzali pojedynczymi folwarkami mając do pomocy podstarościch, których potem zwano ekonomami. W XIX wieku były to osoby raczej z warstwy chłopskiej, choć z racji na utrudnienia zaborców mogła się tym trudnić też pozbawiona majątków szlachta. Ekonom powinien umieć pisać i rachować, choć nie zawsze miało to miejsce.

Ekonomowie zazwyczaj nie wchodzili w zażyłość z właścicielami. Jako niżsi oficjaliści byli też traktowani niechętnie przez mieszkańców wiosek. Stąd najczęściej śluby brali w obrębie swojej wąskiej grupy.

Pozdrawiam JKR.

Proszę Zaloguj , aby dołączyć do konwersacji.

11 miesiąc 1 tydzień temu #40874 przez Beata Haras
Replied by Beata Haras on topic EKONOM
Witam,
W jaki sposób był "rekrutowany" taki ekonom? Są  jakieś dokumenty o które możnaby bylo się ubiegać?
Czy ponizszy zapis wskazuje że osoba to była ekonom? ( zmarly 02 czerwca Jan Królicki )



Pozdrawiam
Beata
Załączniki:

Proszę Zaloguj , aby dołączyć do konwersacji.

11 miesiąc 1 tydzień temu #40876 przez Rafał Molencki
Replied by Rafał Molencki on topic EKONOM
Tak, Jan Krulicki/Królicki był ekonomem - po łacinie (o)economus. Przypuszczam, że byli polecani przez jednych właścicieli majątków innym, częściej w formie ustnej niż pisemnej. Z moich obserwacji sytuacji z majątków między Lwowem i Tarnopolem w pierwszej połowie XIX wieku wynika, że ekonomowie (tam wszyscy byli drobnymi szlachcicami, nie odnotowałem żadnego chłopa w tej roli) dość często zmieniali miejsce pracy. Natomiast karbowymi bywali zarówno szlachcice, jak i chłopi.
Za tę wiadomość podziękował(a): Beata Haras

Proszę Zaloguj , aby dołączyć do konwersacji.

11 miesiąc 1 tydzień temu #40880 przez Beata Haras
Replied by Beata Haras on topic EKONOM
Mój przodek Jan również pochodził z drobnej szlachty, nie wiem jak długo pełnil funkcję ekonoma.  Taką informację znalazłam tylko w akcie zgonu właśnie. Pochodził z dawnego cyrkułu tarnowskiego zaboru austriackiego.

Proszę Zaloguj , aby dołączyć do konwersacji.

8 miesiąc 1 dzień temu #41472 przez Krzysztof Łągiewka
Replied by Krzysztof Łągiewka on topic EKONOM
Ekonom - w dawnych majątkach ziemskich: zarządca mający pieczę nad gospodarstwem i nadzorujący prace polowe: Ekonom krzykiem i biciem poganiał pracujących chłopów. W dawnej polszczyźnie od łacińskiego oeconomus "zarządca domu". (Andrzej Markowski, Radosław Pawelec, Wielki słownik wyrazów obcych i trudnych, Poznań 2017, s. 206)
Ekonom - administrator niektórych wiosek. (Nowy Dykcyonarz to jest mownik polsko - niemiecko - francuski, Michał Abraham Trotz, Lipsk 1779, s. 335 - 336)
Karbowy, nazywany też włodarzem, ekonomem, gospodarzem, dozorcą, gazdą, szafarzem (czasami "ekonom" oznaczał nieco wyższą funkcję, sprawował nadzór nad dozorcami od pola i koni), podlegał albo bezpośrednio właścicielowi (przy mało rozbudowanej administracji), albo rządcy lub administratorowi. W większych gospodarstwach było kilku karbowych, przede wszystkim od prac polowych. (Janusz Kozakiewicz, Organizacja pracy i wyniki produkcyjne majątków ziemskich w okresie międzywojennym, Puławy 1986, s. 42)
W spisie ludności woj. krakowskiego z lat 1790 - 1791 zauważyłem, że jeśli ekonom jest wpisany to zamieszkuje w dworze, ewentualnie w dworze mieszka też dzierżawca, właściciel lub dyspozytor.
Był więc ekonom w wieku XVIII i XIX zarządcą folwarku. Wiem też z literatury przedmiotu, że ekonomowie rozliczali też chłopów z pracy pańszczyźnianej. W XX w. słowo ekonom zaczyna zanikać i w jego miejsce pojawia się określenie administrator. Jeśli w XX wieku słowo ekonom jeszcze funkcjonowało to właśnie bardziej w odniesieniu do karbowego o czym wspomniał w swojej książce Janusz Kozakiewicz. Ekonomowie przeważnie wywodzili się z ubogiej szlachty, przez chłopów pańszczyźnianych i robotników folwarcznych na ogół byli nielubiani. To samo dotyczy karbowych, ale w tym przypadku wielu z nich wywodziło się z chłopów. Janusz Kozakiewicz w swojej pracy na str. 34 zamieścił schemat różnorodnych układów zarządzania w wielkoobszarowych posiadłościach. Dotyczy on co prawda XX wieku, ale ekonom sytuował by się na nim tam gdzie administrator, rządca lub karbowy.
 
Załączniki:
Za tę wiadomość podziękował(a): Beata Haras

Proszę Zaloguj , aby dołączyć do konwersacji.

Czas generowania strony: 0,000 s.